ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และผลกระทบของการนำนโยบาย การควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กสู่การปฏิบัติ จังหวัดอุตรดิตถ์

Abstract

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษากระบวนการดำเนินงาน และปัญหาอุปสรรคในการดำเนินการตามนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กในจังหวัดอุตรดิตถ์  2) เพื่อศึกษาประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และผลกระทบของนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กในจังหวัดอุตรดิตถ์ และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการนำนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กสู่การปฏิบัติกรณีที่ประสบความสำเร็จ และกรณีการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่ประสบความสำเร็จในจังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มตัวอย่างใช้เทคนิคแบบเจาะจง 14 โรงเรียน เป็นโรงเรียนที่มีการควบรวมในปีการศึกษา 2560-2561 และกรณีศึกษา 2 โรงเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสำรวจ และแบบสัมภาษณ์ การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

          ผลการวิจัย พบว่า 1) กระบวนการดำเนินงานและปัญหาอุปสรรคในการดำเนินการตามนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กในจังหวัดอุตรดิตถ์ คือ 1) สาระสำคัญของการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กระดับชาติ 2) แผนการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กของจังหวัดอุตรดิตถ์ และ 3) การดำเนินการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กของจังหวัดอุตรดิตถ์ สำหรับปัญหาอุปสรรคของการนำนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กสู่การปฏิบัติ ในจังหวัดอุตรดิตถ์ 2) ผลการศึกษาด้านประสิทธิภาพ พบว่า โรงเรียนขนาดเล็กมีการนำนโยบายการควบรวมไปสู่ผลสำเร็จตามแผนการดำเนินงานแบบขั้นบันได ในการบริหารจัดการบุคลากร และการบริหารทรัพยากรด้านการศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ ด้านประสิทธิผล พบว่า 1) จำนวนโรงเรียนขนาดเล็กลดลงตามเป้าหมาย ปีการศึกษา 2560 เป้าหมาย 48 โรงเรียน และ ปีการศึกษา 2561 เป้าหมาย 37 โรงเรียน 2) โรงเรียนมีคุณภาพได้มาตรฐาน 3) นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนจากการทดสอบระดับชาติสูงกว่าค่าเฉลี่ยระดับประเทศ และ 4) เพิ่มโอกาสให้นักเรียนได้เรียนรู้ในโรงเรียนดีมีคุณภาพ และ 3) แนวทางการนำนโยบายควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก กรณีที่ประสบความสำเร็จ พบว่า 1) ผู้ที่เกี่ยวข้องซึ่งประกอบด้วย ผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้สอน ผู้ปกครอง ชุมชน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และผู้นำท้องที่ท้องถิ่น มีความเข้าใจในนโยบายการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็ก ตระหนักถึงประโยชน์ที่นักเรียนจะได้รับเป็นสำคัญ 2) ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายให้การสนับสนุนเป็นอย่างดี 3) ผู้บริหารโรงเรียน และครูผู้สอน ปฏิบัติหน้าที่ในการจัดการเรียนการสอนอย่างเต็มความสามารถ ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนผ่านเกณฑ์ค่าเฉลี่ยนสูงกว่าระดับชาติ ทั้ง O-NET และ NT และ 4) บริบทชุมชนมีความใกล้เคียงกัน ผู้ปกครองและผู้นำท้องที่ท้องถิ่นเป็นญาติพี่น้องกัน การประสานงานและขอความร่วมมือในด้านต่างๆ จึงสามารถดำเนินการได้เป็นอย่างดี และกรณีการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่ประสบความสำเร็จ (ไม่ไปควบรวม) ในจังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า 1) ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีฐานะยากจน ไม่สามารถรับภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นได้ 2) ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายให้การสนับสนุนเป็นอย่างดี 3) ชุมชนมีความเชื่อว่าโรงเรียนยังสามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตนเองอย่างมีคุณภาพ และ 4) ผู้นำท้องที่ท้องถิ่น ต้องการให้มีโรงเรียนอยู่คู่ชุมชนตลอดไป