องค์ความรู้การป้องกันและการเสริมสร้างสุขภาพของพระสงฆ์เกี่ยวกับ โรคไม่ติดต่อเรื้อรังแบบมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในภาคเหนือ

Authors

  • Suwannee Sroisong Boromarajonani College of Nursing, Buddhachinaraj
  • Phrakru Soonthornthamnithus Mahachulalongkornrajavidyalaya University, Phrae Campus
  • Phra Sakdithat Sangthong Mahachulalongkornrajavidyalaya University Phrae Campus
  • Kunnaya Kaewtankham NCDs Clinic, Nursing Department of OPD Unit, Phrae Hospital
  • Yuttapong Aunhathaweesup Faculty of Engineering, Mahidol University
  • Namthip Jongsiri Nutrition Department, Phrae Hospital

Keywords:

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, การป้องกันและเสริมสร้างสุขภาพ, ภาคีเครือข่าย, พระสงฆ์

Abstract

การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาและสังเคราะห์องค์ความรู้การป้องกันโรคและเสริมสร้างสุขภาพของพระสงฆ์เกี่ยวกับโรคไม่ติดต่อเรื้อรังแบบมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในภาคเหนือ โดยการศึกษาค้นคว้าและรวบรวมเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องมาดำเนินการวิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ความรู้ ผลการศึกษา พบว่า สถานการณ์พระสงฆ์อาพาธด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในภาคเหนือ พระสงฆ์ มีปัญหาเจ็บป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังซึ่งพบบ่อย 4 โรค คือ โรคอ้วนและ/หรืออ้วน ลงพุง  โรคไขมันในเลือดสูง โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน สาเหตุหรือปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มี 5 ประการ คือ 1) การบริโภคหรือฉันอาหาร 2) การออกกำลังกายหรือกิจกรรมทางกายน้อย 3) ด้านอารมณ์ 4) ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม 5) ขาดการบูรณาด้านการดูแลสุขภาพพระสงฆ์ ดังนั้น การป้องกันและการเสริมสร้างสุขภาพเพื่อลดการเกิดโรคไม่ติดต่อเรื้อรังให้กับพระสงฆ์ มีดังนี้ 1) ถวายความรู้การดูแลสุขภาพ เพื่อส่งเสริมและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการฉันอาหาร ออกกำลังกายและพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรค 2) จัดทำสื่อสุขภาพ 3) รณรงค์ให้พุทธศาสนิกชนมีความรู้และตระหนักในการเลือกอาหารถวายพระสงฆ์ 4) ส่งเสริมสิ่งแวดล้อมที่ถูกสุขอนามัยภายในวัด 5) สร้างเครือข่ายความร่วมมือในการดูแลสุขภาพพระสงฆ์ เพื่อให้พระสงฆ์มีพฤติกรรมสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดี

References

กลุ่มและแผนงานสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข. (2560). แผนยุทธศาสตร์ การป้องกันโรคและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 2560-2564). กรุงเทพฯ : อิโมชั่นอาร์ต.

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์ด้านโภชนาการในผู้สูงอายุไทยและพระสงฆ์. เรียกใช้เมื่อ 2 มิถุนายน 2563 จาก shorturl.at/wCKMO

กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2563). วัดกับการจัดการสิ่งแวดล้อม. เรียกใช้เมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2564 จาก shorturl.at/chAP1

คณิตศฉัตร์ วุฒิศักดิ์สกุล. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพของพระสงฆ์ในเขต อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ. 24(1), 71-83.

จงจิตร อังคทะวานิช. (2562). คู่มือโภชนาการสงฆ์ไทยไกลโรค 4.0. กรุงเทพฯ : ปัญญมิตร การพิมพ์.

จงจิตร อังคทะวานิช, รุ่งฉัตร อำนวย, และพรชนก เศรษฐอนุกูล. (2560). บาตรไทยไกลโรค 4.0 (พิมพ์ครั้งที่ 5). เรียกใช้เมื่อ 30 กรกฎาคม 2563 จาก shorturl.at/hqLTZ

จุฑามาศ โกสียะกุล และอันธิฌา สายบุญศรี (2554). ศึกษาปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโรคซึมเศร้าในพระสงฆ์อาพาธด้วยโรคซึมเศร้าที่เข้ารับการรักษาในแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลสงฆ์. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 56(3), 267-276.

ชมพูนุท สิงหมณี, วโรดม เสมอเชื้อ, และสมศรี สัจจะสกุลรัตน์. (2560). พฤติกรรมสุขภาพของพระสงฆ์ในจังหวัดพะเยา. วารสาร มจร. นครน่านปริทรรศน์. 1(1),

-55.

ชรินทร์ ห่วงมิตร, นเรศน์ ฐิตินันทิวัฒน์, และอมรรัตน์ กล่ำทัพ. (2560). การวิจัยพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมพฤติกรรมสุขภาพเครือข่ายพระภิกษุสงฆ์ในเขตเทศบาลนครนครสวรรค์ (รายงานการวิจัย). นครสวรรค์ : สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 3 จังหวัดนครสวรรค์.

ณัฐวดี จิตรมานะศักดิ์ (2558). ประสิทธิผลของรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพแนววิถีพุทธสำหรับพระสงฆ์. วารสารพุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 22(3),

-100.

เทียนทิพย์ เดียวกี่ (Thianthip DIawkee). (2562). ดูแลสุขภาพพระสงฆ์ไทย. เรียกใช้เมื่อ 30 กรกฎาคม 2563 จาก shorturl.at/yIS49

ธนศักดิ์ โปตระนันท์, ทวีศักดิ์ กสิผล, และชฏาภา ประเสริฐพวง. (2560). ตัวแปรที่มีความ สัมพันธ์กับความสามารถในการดูแลตนเองตามองค์ประกอบสุขภาพที่ดีของพระสงฆ์ ในเขตดุสิต กรุงเทพฯ. วารสารเกษมบัณฑิต. 18(1), 135-145.

พระกิตติญาณเมธี (สมเกียรติ รามัญวงศ์), วราภรณ์ ทรัพย์รวงทอง, และสมบูรณ์ สุขสำราญ. (2561). การส่งเสริมการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมของพระสงฆ์ในจังหวัดลพบุรี. วารสารรัชภาคย์. 12 (25), 94-106.

พระครูสังฆรักษ์บุญเสริม กิตติวณฺโณ และคณะ. (2561). สุขภาวะพระสงฆ์ : การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างสุขภาวะตามแนววิถีพุทธโดยการบูรณาการสาธารณสุขชุมชน เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในภาคเหนือตอนบน (รายงานการวิจัย). แพร่ : มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสุวิธานพัฒนบัณฑิต, ธวัลรัตน์ แดงหาญ, และสรัญญา วภัชชวิธี. (2557). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพองค์รวมของพระสงฆ์ในจังหวัดขอนแก่นโดยเน้นการมีส่วนร่วมของเครือข่าย. วารสารสำนักงานควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดขอนแก่น. 22(2), 117-128.

พระมหาประหยัด ปญญญาวโร (2561). การจัดการสิ่งแวดล้อมวัดเพื่อดูแลสุขภาพของพระสงฆ์ไทยตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. 6(4), 1578-1593.

มัฏฐวรรณ ลี้ยุทธานนท์, ผกาสรณ์ อุไรวรรณ, จริญญา แก้วสกุลทอง, และปภาสินี แซ่ติ๋ว. (2562). การพัฒนารูปแบบถวายความรู้การดูแลด้านสุขภาพสำหรับพระภิกษุสงฆ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลนครราชสีมา. 25 (2), 104-115.

มาลินี กำใจบุ.ญ (2560). การจัดการการดูแลตนเองของพระสงฆ์อาพาธด้วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการที่คลินิกเบาหวาน โรงพยาบาลสงฆ์. วารสารกรมการแพทย์, 42(2),

-75.

โรงพยาบาลสงฆ์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (ม.ป.ป.). แนวทางเวชปฏิบัติการเคลื่อนไหวร่างกายการออกกำลังกายในพระสงฆ์. เรียกใช้เมื่อ 10 มิถุนายน 2563 จาก shorturl.at/ltNZ4

วีรศักดิ์ เมืองไพศาล. (ม.ป.พ.). “ไขมันในเลือดสูง” เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. เรียกใช้เมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2564 จาก shorturl.at/joM46

ศูนย์ข้อมูล โรงพยาบาลแพร่. (2563). ข้อมูล 10 อันดับโรค ของพระสงฆ์ที่มารับบริการ โรงพยาบาลแพร่ เอกสารอัดสำเนา. 2563.

ศรีเมือง พลังฤทธิ์. (2562). สถานะสุขภาพและแนวทางการสร้างเสริมสุขภาพของพระภิกษุสงฆ์ อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ. 37 (2), 133-142.

สนธนา สีฟ้า. (2560). การศึกษาพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของพระภิกษุในจังหวัดปัตตานี. วารสารวิชาการ สถาบันพลศึกษา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. 10(1), 117-125.

สมพร กันทรดุษฎี เตรียมชัยศรี. (2556). การปฏิบัติสมาธิเพื่อการเยียวยาสุขภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 12. นนทบุรี : ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเจี๊ยฮั้ว.

สุพัตรา ศรีวณิชชากร, และอรรถเกียรติ กาญจนพิบูลวงศ์ (บรรณาธิการ). (2559). ข้อเสนอ (ร่าง) ยุทธศาสตร์บูรณาการการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อในประเทศไทยที่ตอบสนองต่อ 9 เป้าหมาย ปี พ.ศ. 2560-2568. นนทบุรี : อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.

สุภาพร แนวบุตร. (2562). ผลของการควบคุมระดับคลอเรสเตอรอลโดยใช้เทคนิคสมาธิบำบัด SKT 3. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย. 12(1), 96-104.

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย (2562). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2562. เชียงใหม่ : ทริคธิงค์.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) (2560). ผลการสำรวจพบพระสงฆ์ในกทม. มีภาวะอ้วนลงพุง. เรียกใช้เมื่อ 24 กันยายน 2563 จาก shorturl.at/svzBD

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส). (2561). ห่วงสามเณร พระสงฆ์ อ้วนลงพุง. เรียกใช้เมื่อ 24 กันยายน 2563 จาก shorturl.at/kzCM2

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส) โดย Donnaya Suvetwethin. (2562). วิกฤตสงฆ์ไทย อ้วนอมโรค. เรียกใช้เมื่อ 24 กันยายน 2563 จากshorturl.at/djvyC

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรคติดต่อ กระทรวงสาธารณสุข. (2560). รูปแบบการบริการป้องกันควบคุมโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

อัจฉริยา พ่วงแก้ว, รุ้งนภา ผาณิตรัตน์, จงจิต เสน่หา, ศศิมา กุสุมา ณ อยุธยา และทิพาพันธ์ สังฆะพงษ์. (2561). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารของพระสงฆ์ มุมมองของพระสงฆ์. วารสารทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 12(1), 81-91.

_________. (2556). ผลการวิจัยสุขภาพพระสงฆ์ไทยแย่. เรียกใช้ 2 มิถุนายน 2563 จาก www.posttoday.com/social/general/224915

Banjare, J.B., & Bhalerao, S. (2016). Associated noncommunicable disease burden. International Journal of Health & Allied Science. 5(2), 81-87.

Fricchione, G.L. (2018). The challenge of stress-related Non -Communicable diseases. Med Sci Monit Basic Res; 24, 93-95.

Kiatkanon, K., Maungtoug, N., Dhiranathara, N., & Techathawenon, P. (2020). Factors influencing food consumption behavior in Buddhist monks with non-communicable diseases. The 2020 International Academic Multidisciplines Research Conference in Cape Town. pp 40-43. เรียกใช้เมื่อ 23 กุมภาพันธ์ 2564 จาก shorturl.at/xFKW7

Laochai, W., Thummakul, D., & Jiraprapon, N. ( 2020). Promoting physical activity among Buddhist monks: The role of nurse. Journal of Food Health and Bioenvironmental Science. 13(2), 59-66.

Downloads

Published

19-01-2024

How to Cite

Suwannee Sroisong, Phrakru Soonthornthamnithus, Phra Sakdithat Sangthong, Kunnaya Kaewtankham, Yuttapong Aunhathaweesup, & Namthip Jongsiri. (2024). องค์ความรู้การป้องกันและการเสริมสร้างสุขภาพของพระสงฆ์เกี่ยวกับ โรคไม่ติดต่อเรื้อรังแบบมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในภาคเหนือ. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 7(1), 141–157. Retrieved from https://ojs.mcupr.ac.th/index.php/jgrp/article/view/141

Issue

Section

Research Articles: บทความวิจัย