ลักษณะความเป็นพจนานุกรม : พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด “คำวัด” กับพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบลักษณะความเป็นพจนานุกรมของพจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด “คำวัด” ของ พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช  ป.ธ.9, ราชบัณฑิต) กับพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 โดยนำศาสตร์ในการจัดทำพจนานุกรม (Lexicography) มาใช้ในการศึกษาเปรียบเทียบ และได้กำหนดคำ รวมทั้งความหมายของคำจากพจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด “คำวัด” เป็นตัวตั้ง แล้วนำคำและความหมายของคำจากพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เป็นตัวเปรียบ ผลการศึกษาเปรียบเทียบ พบว่า พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด “คำวัด” มีองค์ประกอบหลักตามลักษณะความเป็นพจนานุกรม คือ แม่คำ ลูกคำ บทนิยามคำ การเรียงคำ และการเก็บคำตามศาสตร์แห่งการทำพจนานุกรม ทั้งนี้ หากพิจารณารายละเอียดของแต่ละองค์ประกอบข้างต้น พบว่า องค์ประกอบส่วนใหญ่ยังลักลั่น ขาดความสม่ำเสมอ และองค์ประกอบในบทนิยามคำยังขาดหน้าที่ทางไวยากรณ์ ภาพประกอบ และไม่ได้บอกแหล่งที่มาของคำ พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด“คำวัด” จึงเป็นพจนานุกรมที่มีลักษณะเฉพาะศาสตร์อาจยังไม่สมบูรณ์ และยังไม่อาจเป็นแบบฉบับหรือเป็นมาตรฐาน ได้เท่ากับพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 และไม่อาจเป็นแบบฉบับของพจนานุกรมเฉพาะศาสตร์ แต่อย่างไรก็ดี องค์ประกอบด้านเนื้อหาที่มีคุณค่าของพจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด “คำวัด” อยู่ที่แนวคิดและวัฒนธรรมการใช้ถ้อยคำเพื่อการสื่อสารของคนไทยในปริบทที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา อันจะเป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญที่จะสามารถปรับปรุงพจนานุกรมให้เป็นพจนานุกรมเฉพาะศาสตร์ที่มีมาตรฐานตามแบบอย่างพจนานุกรม
ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้ต่อไป